|
Kurs: Istorija srpske etnologije (osn.) U okviru predmeta: Istorija srpske etnologije Predavači dr Ivan Kovačević, profesor emeritus obavezni kurs Broj bodova: 6.00 Sadržaj kursa: Prosvetiteljstvo i idejne osnove formiranja antropologije. Filozofija Dositeja Obradovića. Geografska literatura prve polovine 19. veka. Sentimentalistička književnost. Romantizam, etnologija i etnopsihologija. Romantizam kod Srba kao pokretač osnivanja etnologije. Vuk Karadžić i počeci etnografije. Falsifikatori etnografske građe i prve etnografske sinteze. Počeci nastave etnologije. Konstituisanje discipline i etnologija između dva svetska rata. Etnologija u Srbiji posle drugog svetskog rata. Srpska etnologija i postmodernizam.
Obredi prelaza kao specifičan slučaj transformacije discipline i posledice modernizacije. Osnovi Van Genepove teorije obreda prelaza. Način ’’stizanja’’ teorije obreda prelaza u srpsku etnologiju. Recepcija Van Genepa putem Ličove stukturalističke adopcije teorije obreda prelaza.Predlozi tema za izradu seminarskog rada o obredima prelaza i diskusija predloga. Cilj izučavanja kursa: Cilj predmeta je sadržan u samom naslovu i njegov zadatak je da upozna studente prve godine studija sa istorijom discipline koju studiraju u zemlji u kojoj studiraju. Preduslovi za polaganje: Nema uslova Oblici nastave:
4 časa predavanja i video projekcija u 3 tematske celine:
1. Pregled istorije srpske etnologije
2. Srpski romantizam – Uvodna predavanja i video projekcije
3. Obredi prelaza u srpskoj etnologiji – pregled proučavanja i njihov značaj
Plan kursa: 1. nedelja predavanje - Opšti pregled razvoja srpske etnologije Romantičarski koreni. Konstituisanje. Nestanak društvene uloge i hibernacija. Marksizam i humanistička antropologija. Revitalizacija i antropologizacija etnologije posle 1975.godine. Literatura: I.Kovačević, Tradicija modernog, Beograd, 2006. 47-61. (dalje TM)
I.Kovačević, Srpska antropologija u prvoj deceniji dvadeset prvog veka, Glasnik Etnografskog muzeja, 72. Beograd, 2008. 25-40.
1. nedelja vežbe - Obredi prelaza – osnovi seminarskih radova Osnovi Van Genepove teorije obreda prelaza. Poklade kao poligon probe Ličove recepcije Van Genepove teorije obreda prelaza. Teorijsko - metodološko utemeljenje analize. Sahrana kao obred prelaza. Faze pogrebnog rituala. Dopuna klasične teorije obreda prelaza. Literatura: A.Van Genep, Obredi prelaza, Beograd, 2005.15-16.; E.Lič, Kultura i komunikacija, Bgd. 1983.117-120.; M.Vodopija, Maturiranje kao rite de passage, Narodna umjetnost, 13. Zagreb, 1976. 77-82.; M.Prošić, Teorijsko-hipotetički okvir za proučavanje poklada kao obreda prelaza, Etnološke sveske 1. Bgd. 1978. 14-24. 2. nedelja predavanje - Srpska antropologija i postmodernizam. Van Genepova teorija obreda prelaza Zašto postmodernistički talas nije zahvatio srpsku antropologiju? Literatura: I.Kovačević, TM. 19-43. I.Kovačević, TM, Beograd 2006. 75-90. 2. nedelja vežbe - Izgradnja predloga za tipologiju obreda prelaza Tipovi prelaza i tipovi obreda prelaza.Mogućnost zaključivanja o uzrocima postojanja tipova obreda. Teorijsko metodološki doprinos srpske etnologije izgranji interpretivnog postupka na Van Genepovoj teoriji obreda prelaza. Tipologija obreda prelaza i afazna tumačenja. Literatura: M. Malešević, Prilog tipologiji obreda prelaza, Raskovnik, 39. Bgd. 1984. 65-72.; I. Kovačević, Semiologija mita i rituala, 2. Bgd. 2001. 12-19. 3. nedelja predavanje - Srpska antropologija i postmodernistička etnografija Zašto u srpskoj antropologiji nema posmodernističkih kvazietnografija? Literatura: I.Kovačević, TM. 19-43. 3. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' – Uvodno izlaganje i epizoda 1 4. nedelja predavanje - Srpska antropologija u poslednjoj deceniji dvadesetog veka Zašto srpska antropologija nije postala ''sluškinja politike'' režima? Zašto srpska antropologija nije stvorila ''ratnu antropologiju'' ili ''antropologiju straha i suza''? Literatura: S.Naumović, Nacionalizacija nacionalne nauke, u S.Kovač (ur.), Problemi kulturnog identiteta stanovništva savremene Srbije, Beograd, 2005. 26-46 4. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 2. i 3. 5. nedelja predavanje - Iz etnologije u antropologiju Zašto je srpska antropologija modernizovana tek u poslednje dve decenije dvadesetog veka? Zašto je strukturalno-semiotička analiza bila glavni agens modernizacije srpske etnologije? Literatura: N. Pavković-D. Bandić-I. Kovačević, Težnje i pravci razvoja etnologije u SR Srbiji (1945-1983), Zbornik 1. kongresa jugoslovanskih etnologov in folkloristov, Rogaška Slatina-LJubljana, 1983. 107-122. 5. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 4. i 5. 6. nedelja predavanje - Srpska antropologija i funkcionalizam Zašto funkcionalna analiza nije postala interpretativno sredstvo srpske antropologije? Ideološka anatema dogmatskog marksizma? Uticaj svođenja funkcionalne analize na zadovoljavanje potreba Čoveka. Odnos zaključaka funkcionalne analize i zdravorazumskog konstatovanja upotrebe. Literatura: I.Kovačević, Modernizam i strukturalizam, u D.Antonijević (Ur.) Zbornik sa naučnog skupa posvećenog stogodišnjici rođenja Klod Levi Strosa, (u štampi). I.Kovačević, Semiologija mita i rituala 1 Tradicija, Beograd, 2001. 69-85. I. Kovačević, Semiologija 6. nedelja predavanje - Srpska antropologija i funkcionalizam Zašto funkcionalna analiza nije postala interpretativno sredstvo srpske antropologije? Ideološka anatema dogmatskog marksizma? Uticaj svođenja funkcionalne analize na zadovoljavanje potreba Čoveka. Odnos zaključaka funkcionalne analize i zdravorazumskog konstatovanja upotrebe. Literatura: I.Kovačević, Semiologija mita i rituala 1 Tradicija, Beograd, 2001. 69-85. I. Kovačević, Semiologija mita i rituala 2. Savremeno društvo, Beograd, 2001. 154-165. G. Gorunović, Pseudomarksizam i protofunkcionalizam u srpskoj etnologiji: Kulišić vs. Filipović, Etnoantropološki problemi god. 1. sv.1. Beograd. 2006. 185-204. Z. Pešić-Golubović, Antropološki funkcionalizma Bronislava Malinovskog, predgovor u knjizi B. Malinovski, Magija nauka religija, Beograd, 1970.7-27. 6. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 6. i 7. 7. nedelja predavanje - Srpska antropologija i marksizam 1 Zašto antropologija određena kao opšta nauka o čoveku, zasnovana na marksizmu, nije tokom prvih decenija druge polovina dvadesetog veka smenila hiberniranu etnologiju u Srbiji? Literatura: I. Kovačević, TM, 63-74. 7. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 8. i 9. 8. nedelja predavanje - Srpska antropologija i marksizam 2 Zašto dogmatski marksizam nije postao dominantan pravac u srpskoj antropologiji posle drugog svetskog rata? Literatura: G. Gorunović, Srpska etnologija i marksizam, Beograd, 2007. 95-98 i 113-122. 8. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 10. i 11. 9. nedelja predavanje - Srpska antropologija i etnografija posle drugog cvetskog rata Zašto je srpska etnologija posle drugod svetskog rata hibernirana. Zašto su tim periodom dominarale amaterska etnografija i autoetnografija? Literatura: I. Kovačević, TM, 97-132. 9. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 12. i 13 10. nedelja predavanje - Srpska etnologija između dva svetska rata Zašto se srpska etnologija posle prvog svetskog rata pretvorila u besciljnu etnografiju. Zašto su propali pokušaji političke instrumentalizacije? Teorizacija srpske etnologije devenetnaestovekovnim teorijama. Literatura: J. Cvijić, O organizaciji naučnog rada u Vojvodini, u J. Cvijić, Autobiografija i drugi spisi, prir. V. Stojančević, Beograd, 1965, 324-335. J. Erdeljanović, O počecima vere i drugim etnološkim problemima, Beograd, 1938. 181-204. 10. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 14. i 15 11. nedelja predavanje - Vrhunac etnologije zasnovane na romantizmu Mirovna konferencija i arbitrarna uloga etnologa. Nezadovoljstvo koruškim referendumom i nagli kraj etnologije kao nacionalne nauke. Literatura: LJ. Trgovčević, Naučnici Srbije i stvaranje jugoslovenske države 1914 – 1920., Beograd, 1986. 293-304. 11. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' epizode 16. i 17. 12. nedelja predavanje - Izgradnja i konstituisanje etnologije kao nacionalne nauke Zašto je etnologija u Srbiji stvorena na romantičarskim idejnim korenima? Zašto pozitivizam nije u Srbiji stvorio sociologiju (nauku o društvu) i socio-kulturnu antropologiju? Literatura: I. Kovačević, Istorija srpske etnologije 2. Pravci i odlomci, Beograd. 2001. 7-26. J. Skerlić, Svetozar Marković, Beograd, 1922. 199-209. 12. nedelja vežbe - Srpski romantizam Video projekcija sa komentarima serije ''Vuk Karadžić'' – završno razmatranje 13. nedelja predavanje - Srpsko prosvetiteljstvo i antropologija 1 Zašto prosvetiteljstvo nije poslužilo kao osnov za stvaranje. Sukob romatičara sa prosvetiteljskim idejama. Literatura: I.Kovačević, Istorija srpske etnologije 1 Prosvetiteljstvo, Beograd, 2001. 247-252. 13. nedelja vežbe - Završno formulisanje tema za seminarske radove Završno formulisanje tema za seminarske radove o obredima prelaza i korekcije prijavljenih tema i pravljenje spiska zaduženja za izradu seminarskih radova o obredima prelaza.
Predavanje prikaza knjiga iz srpske etnologije/antropologije
14. nedelja predavanje - Srpsko prosvetiteljstvo i antropologija 2 Prosvetiteljska platforma za formiranje antropologije kao društvene nauke o čoveku i kulturi. Literatura: I.Kovačević, Istorija srpske etnologije 1. Prosvetiteljstvo, Beograd, 2001. 57-93, 97-104,123-171. i 225-244. 14. nedelja vežbe - Završno formulisanje tema za seminarske radove 2 Završno formulisanje tema za seminarske radove o obredima prelaza i korekcije prijavljenih tema i pravljenje spiska zaduženja za izradu seminarskih radova o obredima prelaza.
Predavanje prikaza knjiga iz srpske etnologije/antropologije
15. nedelja predavanje - Priprema za ispit Priprema za ispit 15. nedelja vežbe - Priprema za ispit Priprema za ispit
Literatura i izvori podataka: Opsta obavezna Literatura M.Vodopija, Maturiranje kao rite de passage, Narodna umjetnost, 13. Zagreb, 1976. 77-82. A.Van Genep, Obredi prelaza, Beograd, 2005.15-16. G. Gorunović, Srpska etnologija i marksizam, Beograd, 2007. 95-98 i 113-122. E.Lič, Kultura i komunikacija, Bgd. 1983.117-120. I. Kovačević, Istorija srpske etnologije 2. Pravci i odlomci, Beograd. 2001. 7-26. I. Kovačević, Semiologija mita i rituala, 2. Bgd. 2001. 12-19. I.Kovačević, Istorija srpske etnologije 1 Prosvetiteljstvo, Beograd, 2001. 57-93, 97-104,123-171, 225-244, 247-252. I.Kovačević, Modernizam i strukturalizam, u D.Antonijević (Ur.) Zbornik sa naučnog skupa posvećenog stogodišnjici rođenja Klod Levi Strosa I.Kovačević, Srpska antropologija u prvoj deceniji dvadeset prvog veka, Glasnik Etnografskog muzeja, 72. Beograd, 2008. 25-40. I.Kovačević, Tradicija modernog, Beograd, 2006. 19-43. 47-61. 75-90. 97-132. LJ. Trgovčević, Naučnici Srbije i stvaranje jugoslovenske države 1914 – 1920., Beograd, 1986. 293-304. M. Malešević, Prilog tipologiji obreda prelaza, Raskovnik, 39. Bgd. 1984. 65-72. M.Prošić, Teorijsko-hipotetički okvir za proučavanje poklada kao obreda prelaza, Etnološke sveske 1. Bgd. 1978. 14-24. N. Pavković-D. Bandić-I. Kovačević, Težnje i pravci razvoja etnologije u SR Srbiji (1945-1983), Zbornik 1. kongresa jugoslovanskih etnologov in folkloristov, Rogaška Slatina-LJubljana, 1983. 107-122. S.Naumović, Nacionalizacija nacionalne nauke, u S.Kovač (ur.), Problemi kulturnog identiteta stanovništva savremene Srbije, Beograd, 2005. 26-46. Opsta dopunska Literatura G. Gorunović, Pseudomarksizam i protofunkcionalizam u srpskoj etnologiji: Kulišić vs. Filipović, Etnoantropološki problemi god. 1. sv.1. Beograd. 2006. 185-204. Z. Pešić-Golubović, Antropološki funkcionalizma Bronislava Malinovskog, predgovor u knjizi B. Malinovski, Magija nauka religija, Beograd, 1970.7-27. I. Kovačević, Semiologija mita i rituala 2. Savremeno društvo, Beograd, 2001. 154-165. I.Kovačević, Semiologija mita i rituala 1 Tradicija, Beograd, 2001. 69-85. J. Skerlić, Svetozar Marković, Beograd, 1922. 199-209. |
